Mustafa İsmet İnönü

Mustafa İsmet İnönü (24 Eylül 1884, İzmir - 25 Aralık 1973, Ankara), Türk asker, siyasetçi ve devlet adamıdır. Türkiye'nin 2. cumhurbaşkanı, Cumhuriyet Dönemi'ndeki ilk başbakanı ve Türk Silahlı Kuvvetlerinin ilk genelkurmay başkanı.

Halaskâr · Millî Şef

İsmet İnönü

• 1938'de İsmet İnönü
• 2. Türkiye cumhurbaşkanı
• Görev süresi : 11 Kasım 1938 - 22 Mayıs 1950

Başbakan

• Celâl Bayar (1938-39)
• Refik Saydam (1939-42)
• Şükrü Saracoğlu (1942-46)
• Recep Peker (1946-47)
• Hasan Saka (1947-49)
• Şemsettin Günaltay (1949-50)

Yerine gelen : Celâl Bayar

1. Türkiye başbakanı

• Görev süresi : 30 Ekim 1923 - 22 Kasım 1924
• Cumhurbaşkanı : Mustafa Kemal Paşa
• Yerine geldiği : Hüseyin Rauf Bey
• Yerine gelen : Ali Fethi Bey
• Görev süresi : 3 Mart 1925 - 1 Kasım 1937
• Cumhurbaşkanı : Mustafa Kemal Atatürk
• Yerine geldiği : Ali Fethi Bey
• Yerine gelen : Celâl Bayar
• Görev süresi : 20 Kasım 1961 - 20 Şubat 1965
• Cumhurbaşkanı : Cemal Gürsel
• Yerine geldiği : Emin Fahrettin Özdilek (Vekaleten)
• Yerine gelen : Suat Hayri Ürgüplü

2. Cumhuriyet Halk Partisi genel başkanı

• Görev süresi : 10 Kasım 1938 - 8 Mayıs 1972
• Yerine geldiği : Mustafa Kemal Atatürk
• Yerine gelen : Bülent Ecevit

Türkiye maarif vekili

(Vekil)

• Görev süresi : 5 Ocak 1929 - 2 Mart 1929
• Cumhurbaşkanı : Mustafa Kemal Paşa
• Başbakan : Kendisi
• Yerine geldiği : Mustafa Necati Bey
• Yerine gelen : Hüseyin Vasıf Bey 
• Türkiye hariciye vekili :
• Görev süresi : 30 Ekim 1923 - 21 Kasım 1924
• Cumhurbaşkanı : Mustafa Kemal Paşa
• Başbakan : Kendisi
• Yerine gelen :Mehmet Şükrü Bey

Türkiye Büyük Millet Meclisi hariciye vekili :

• Görev süresi : 26 Ekim 1922 - 30 Ekim 1923

İcra Vekilleri Heyeti Reisi

• Hüseyin Rauf Bey (1922-23)
• Ali Fethi Bey (1923)
• Yerine geldiği : Yusuf Kemal Bey

Garp Cephesi Kumandanı :

• Görev süresi : 4 Mayıs 1920 - 3 Ekim 1922
• Başkumandan : Mustafa Kemal Paşa
• Yerine geldiği : Ali Fuat Paşa
• Yerine gelen : Fevzi Paşa

1. Erkân-ı Harbiye-i Umûmiye Vekili :

• Görev süresi : 3 Mayıs 1920 - 10 Kasım 1921
• İcra Vekilleri Heyeti Reisi : Mustafa Kemal Paşa
• Yerine gelen : Fevzi Paşa 

Cumhuriyet Senatosu tabii senatör :

• Görev süresi : 20 Kasım 1972 - 25 Aralık 1973

Türkiye Büyük Millet Meclisi : 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13 ve 14. dönem milletvekili

• Görev süresi : 23 Nisan 1920 - 27 Mayıs 1960

Seçim bölgesi :

• 1920 – Edirne
• 1923-35 – Malatya
• 1939-46 – Ankara
• 1950-69 – Malatya
• Görev süresi : 25 Ekim 1961 - 14 Kasım 1972
• Seçim bölgesi : 1950-69 – Malatya

Osmanlı Harbiye Nezâreti müsteşarı

• Görev süresi : 24 Ekim 1918 - 22 Kasım 1918
• Nazır : Ahmet İzzet Paşa (14 Ekim - 11 Kasım)
• Kölemen Abdullah Paşa (11 Kasım - 19 Aralık)

Kişisel bilgiler

• Doğum : Mustafa İsmet 24 Eylül 1884 - İzmir, Osmanlı İmparatorluğu
• Ölüm : 25 Aralık 1973 (89 yaşında) Ankara, Türkiye
• Defin yeri : Anıtkabir, Ankara
• Milliyeti : Türk
• Partisi : Cumhuriyet Halk Partisi (1923-1972)
• Evlilikler : Mevhibe İnönü (e. 1916; ö. 1973)

Çocuları :

• İzzet (1919-1921)
• Ömer İnönü (1924-2004)
• Erdal İnönü (1926-2007)
• Özden Toker (1930 –)
• Bitirdiği okul : Mühendishane-i Berr-i Hümâyun, Mekteb-i Erkân-ı Harbiye
• Mesleği : Asker · Siyasetçi
• Hükûmeti : 1., 2., 4., 5., 6., 7., 8., 26., 27. ve 28. Hükûmetler
• Dini : İslam
• Askerî hizmeti :
• Bağlılığı :
• Osmanlı (1903-1920)
• Türkiye (1920-1927)
• Branşı : Türk Kara Kuvvetleri
• Hizmet yılları : 1903-1927
• Rütbesi : Ferîk-i evvel (1935'ten sonra orgeneral.)
• Komutasını : 4. Kolordu20. Kolordu3. KolorduBatı Cephesi Kuzey KesimiBatı Cephesi

Çatışma/savaşları

• 31 Mart Ayaklanması
• Balkan Savaşları
• I. Dünya Savaşı
• (Kafkasya Cephesi · Suriye-Filistin Cephesi)
• Türk Kurtuluş Savaşı
• (Batı Cephesi)

1884 yılında İzmir'de doğan Mustafa İsmet, 1903 yılında Mühendishane-i Berrî-i Hümâyûn'dan birincilikle mezun olarak Osmanlı ordusuna katıldı. I. Dünya Savaşı'nda Kafkasya ve Filistin cephelerinde savaştı. 1920 yılında Anadolu'ya geçti. Erkân-ı Harbiye-i Umûmiye Vekili (Genelkurmay Başkanı) olarak I. ve II. İnönü muharebelerini kazandı. Büyük Taarruz'a Batı Cephesi Komutanı sıfatıyla katıldı. Mudanya Mütarekesi'nde ve Lozan Antlaşması'nda Türk heyetine başkanlık yaptı ve antlaşmaları imzaladı. Cumhuriyetin ilanından sonra Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk başbakanı oldu. 1934'te, İnönü muharebelerindeki başarılarından dolayı İnönü soyadını aldı.

Atatürk'ün ölümünden sonra 11 Kasım 1938'de cumhurbaşkanı seçildi ve 1950 yılına kadar görev yaptı. 1950-1960 yılları arasında CHP genel başkanı olarak ana muhalefet lideri oldu. Önderi olduğu partisi CHP, 27 Mayıs Darbesi'nden sonra 1961'de yapılan seçimlerde birinci parti olarak çıktı. 

Ancak partisinin oy oranı tek başına iktidar olmaya yetmiyordu. İnönü, böylece Türkiye'nin ilk koalisyon hükûmetini Adalet Partisi ile kurdu. 1965 yılında başbakanlığı bırakan İnönü, 1972 yılına kadar ana muhalefet liderliğine devam etti. 25 Aralık 1973 tarihinde solunum yetmezliği sebebiyle hayatını kaybetti.

CHP Kurultayı tarafından kendisine "Millî Şef" unvanı verilmiştir. Birçok defa başbakanlık görevini üstlenmiştir. 1925-1937 yılları arasında 12 yıllık kesintisiz başbakanlık süresi olmakla birlikte, toplam 16 yıl 11 ay ile Türkiye Cumhuriyeti tarihinin en uzun süre başbakanlık yapmış kişisidir.